Blackout w Hiszpanii 2025 – jak doszło do awarii sieci i czego nas to uczy?
28 kwietnia 2025 r. o godzinie 12:33 czasu lokalnego system elektroenergetyczny Półwyspu Iberyjskiego uległ awarii, powodując wielogodzinny blackout w Hiszpanii, Portugalii i części południowo-zachodniej Francji. Zasilania pozbawione zostały miliony odbiorców, a skala zdarzenia pokazała, że nawet nowoczesne i zintegrowane systemy energetyczne są podatne na kaskadowe awarie, jeśli zabraknie w nich odpowiednich rezerw i elastyczności działania.
Choć na funkcjonowanie krajowej sieci elektroenergetycznej nie mamy bezpośredniego wpływu, każdy z nas może zadbać o własne bezpieczeństwo energetyczne. W jaki sposób? Sprawdź, czytając poniższy tekst!
- 1 Jak doszło do awarii?
- 2 Co było przyczyną blackoutu?
- 3 Błędy w zarządzaniu
- 4 Czego nas uczy hiszpański blackout?
- 5 Jak można się chronić?
- 6 Czy Polsce grozi blackout?
Jak doszło do awarii?
Już rano 28 kwietnia w sieci pojawiały się oscylacje częstotliwości. Kilka minut po południu seria wahań i wzrostów napięcia uruchomiła lawinę automatycznych odłączeń źródeł wytwórczych. W ciągu kilkunastu sekund utracono synchronizację z Francją, a elementy sieci zaczęły wyłączać się kaskadowo.
Sieć hiszpańska jest częścią tzw. Kontynentalnego Systemu Synchronicznego (ENTSO-E Continental Europe Synchronous Area), w którym standardowa częstotliwość pracy wynosi 50 Hz. Oznacza to, że w sytuacji gwałtownych zakłóceń automatyka odłącza kolejne obszary sieci, by zapobiec rozprzestrzenieniu się problemów na inne kraje.
To dobre rozwiązanie z punktu widzenia stabilności całego systemu, ale oznacza poważne konsekwencje dla obszaru objętego problemem. W tym przypadku skutkiem lokalnych wahań napięcia było niemal całkowite wstrzymanie dostaw energii elektrycznej w dwóch krajach i części trzeciego, czyli klasyczny blackout.
Do odbudowy systemu wykorzystano połączenia transgraniczne (linie energetyczne, którymi przesyła się prąd między krajami) z Francją i Marokiem oraz elektrownie wodne. Pełne przywrócenie zasilania zajęło jednak wiele godzin.
Co było przyczyną blackoutu?
Według raportu rządu w Madrycie przyczyną nie był brak mocy wytwórczej ani nadmierny udział OZE (takie zarzuty pojawiają się w przestrzeni publicznej), lecz błędy w planowaniu i niewystarczająca elastyczność systemu.
Kluczowe czynniki prowadzące do awarii:
- Dzień przed awarią operator Red Eléctrica wiedział, że jedna z elektrowni konwencjonalnych nie będzie dostępna,
- Oznaczało to rekordowo niski poziom tzw. rezerwy wirującej,
- Mimo to nie podjęto działań zapobiegawczych.
Błędy w zarządzaniu
Zamiast skorygować prognozy zapotrzebowania i zwiększyć zapas mocy, przyjęto założenie, że system poradzi sobie bez dodatkowych interwencji. Nie uruchomiono rezerw, nie wzmocniono połączeń transgranicznych, nie przesunięto dostępnych jednostek wytwórczych.
W raporcie opublikowanym po awarii podkreślono, że już w godzinach porannych notowano nietypowe wahania napięcia. Mimo to nie podjęto działań korygujących. Minister środowiska Sara Aagesen przyznała, że sieć nie dysponowała narzędziami do skutecznego monitorowania napięcia w czasie rzeczywistym.
Operator nie zareagował również wtedy, gdy pojawiły się pierwsze sygnały ostrzegawcze.
Nie zawiodła technologia, ale procesy decyzyjne.Przeczytaj więcej ➡️ Które branże wymagają stabilnego zasilania awaryjnego?
Awaria pokazała, że stabilność systemu zależy nie tylko od mocy wytwórczej, ale także od jakości zarządzania i reakcji na zmienne warunki pracy sieci.
Dlaczego tak ważna jest rezerwa wirująca?
System elektroenergetyczny w Europie kontynentalnej musi cały czas utrzymywać częstotliwość 50 Hz. Jeśli nagle zwiększy się pobór mocy (np. ludzie włączą dużo urządzeń), to częstotliwość zacznie spadać. Jeśli pobór nagle spadnie – częstotliwość rośnie.
Aby te wahania wyrównać natychmiast, potrzebne są źródła energii, które już pracują i mogą w ułamku sekundy zwiększyć lub zmniejszyć swoją moc – to właśnie jest rezerwa wirująca.
Czego nas uczy hiszpański blackout?
Kluczowe wnioski z awarii:
- System z dużym udziałem źródeł odnawialnych wymaga utrzymania odpowiedniej ilości stabilnych, szybko reagujących mocy wytwórczych w rezerwie.
- Błędy w planowaniu pracy sieci – szczególnie ignorowanie ubytku jednostki konwencjonalnej zdolnej do zapewnienia dodatkowej mocy – mogą w krytycznym momencie przesądzić o ogromnej awarii.
- Automatyka odłączająca kolejne obszary to mechanizm obronny systemu 50 Hz, ale jego skutkiem ubocznym jest lokalny blackout. Jak pokazuje przykład Hiszpanii, „lokalny" może oznaczać bardzo duży obszar – sam Półwysep Iberyjski, obejmujący Portugalię i Hiszpanię, ma powierzchnię około 583 tys. km².
- Magazyny energii i agregaty pozwalają utrzymać zasilanie niezależnie od sytuacji w sieci.
Przeczytaj więcej ➡️ Magazyn energii vs agregat prądotwórczy - co się bardziej opłaca?
Jak można się chronić?
Blackout w Hiszpanii pokazał, że nawet w nowoczesnym systemie energetycznym może dojść do nagłej i długotrwałej przerwy w dostawie prądu. Warto więc rozważyć, jak zabezpieczyć własny dom, firmę czy obiekt turystyczny na wypadek podobnej awarii.
Agregaty prądotwórcze – źródło zasilania awaryjnego
Agregat prądotwórczy to urządzenie, które przekształca energię z paliwa (np. oleju napędowego, benzyny czy gazu) w energię elektryczną, zapewniając zasilanie, gdy sieć przestaje działać.
Agregaty stacjonarne
Rozwiązanie dla obiektów o dużym zapotrzebowaniu na energię, takich jak hotele, zakłady produkcyjne, gospodarstwa rolne czy większe firmy.
- Instalowane na stałe i podłączone do instalacji elektrycznej,
- Mogą automatycznie przejąć zasilanie w ciągu kilkunastu sekund od zaniku napięcia z sieci.
Agregaty przenośne
Sprawdzają się w domach jednorodzinnych i małych firmach.
- Mogą zasilać wybrane urządzenia lub całe obwody,
- Zaletą jest niższy koszt i mobilność.
Magazyny energii – idealne tam, gdzie jest fotowoltaika
Magazyn energii pozwala gromadzić energię elektryczną, niezależnie od źródła jej pochodzenia. Jednak ze względów ekonomicznych, w użytkowaniu komercyjnym, stosuje się je obecnie w połączeniu z fotowoltaiką.
Magazyn akumuluje nadwyżki prądu z instalacji PV i umożliwia jego wykorzystanie gdy produkcja jest niższa lub gdy sieć przestanie działać. Taki system jest jednak zależny od warunków atmosferycznych – kiedy nie ma produkcji z paneli, a energia z magazynu się wyczerpie, pozostaniesz bez prądu.
Magazyny energii wspomagane przez agregat
Magazyny energii w połączeniu z fotowoltaiką zwiększają autokonsumpcję wyprodukowanego prądu, obniżając rachunki. Zapewniają także prąd, kiedy dostawy z sieci zawiodą. Jeśli dodatkowo zainstalujemy agregat, zyskujemy doskonałe zasilanie awaryjne.
Jak działa system hybrydowy:
- Kiedy zapas z magazynu się wyczerpie, uruchamia się agregat prądotwórczy,
- Agregat pracuje do czasu przywrócenia zasilania z sieci lub ponownego naładowania magazynu,
- Takie połączenie – fotowoltaika, magazyn energii i agregat – zapewnia bardzo wysoki poziom bezpieczeństwa energetycznego,
- Pozwala ograniczyć zużycie paliwa w agregacie.
Przeczytaj też ➡️ Jak dobrać pojemność magazynu energii do swoich potrzeb?
Słynne blackouty w historii
Czy Polsce grozi blackout?
Ryzyko szeroko zakrojonego blackoutu w Polsce jest obecnie niewielkie – nasz miks energetyczny (udział poszczególnych źródeł w wytwarzaniu energii) opiera się w dużej części na stabilnych źródłach konwencjonalnych, głównie węglowych, które zapewniają dużą rezerwę wirującą.
W perspektywie kilku, kilkunastu lat, wraz ze wzrostem udziału OZE, ryzyko zakłóceń w systemie może rosnąć. Wynika to z charakterystyki OZE – ich zmienności i zależności od warunków pogodowych. Jest to wada źródeł wytwórczych bazujących na OZE, jednak w porównaniu z korzyściami, stosunkowo "niewielka".
System oparty w dużej mierze na niesterowalnych źródłach wymaga po prostu innego podejścia niż system z przewagą elektrowni węglowych. Dla zapewnienia stabilności napięcia konieczna jest większa elastyczność, czyli zdolność do szybkiego reagowania na wahania produkcji i zużycia energii, rozbudowane magazyny energii, szybkie rezerwy i zaawansowane systemy sterowania.
Zadbaj o bezpieczeństwo energetyczne – skorzystaj z wiedzy specjalistów
Blackout, taki jak ten w Hiszpanii, pokazuje, jak poważne mogą być skutki nagłej utraty zasilania. Dobór właściwego rozwiązania – magazynu energii, agregatu prądotwórczego lub ich połączenia – wymaga analizy Twoich potrzeb, rodzaju obiektu oraz przewidywanego obciążenia. Przez 18 lat dostarczyliśmy ponad 13 000 tysięcy realizacji w Polsce. Nasi specjaliści pomogą Ci dobrać systemy, które zapewnią niezawodne zasilanie w każdych warunkach.
Napisz do nas – wspólnie opracujemy system, który ochroni Twój dom, firmę lub gospodarstwo przed skutkami nawet najpoważniejszych awarii sieci.
